Major depresif bozukluk (MDB), en az 2 hafta süren depresif duygudurum veya anhedoninin yanı sıra somatik ve kognitif semptomlarla karakterizedir. DSM-5 kriterleri 9 semptomdan ≥5'ini gerektirir, biri çekirdek (depresif duygudurum veya anhedoni). Yaşam boyu prevalans %15-20.
PHQ-9 Ölçeği
Kroenke 2001 (J Gen Intern Med) tarafından geliştirilen 9 maddelik standart araç: 0-27 puan; 5-9 hafif, 10-14 orta, 15-19 orta-şiddetli, 20-27 şiddetli. ≥10 sensitivite %88, spesifite %88. Madde 9 intihar düşüncesini sorgular - pozitifse acil değerlendirme.
Patofizyoloji
Monoaminerjik (serotonin, noradrenalin, dopamin) eksiklik, HPA aksı hiperaktivitesi (kortizol ↑), nöroinflamasyon (IL-6, TNF-α ↑), BDNF azalması, hipokampal volüm kaybı. Genetik kalıtım %40, çevresel stres ve mikrobiyota disbiyozu rol oynar.
Egzersizin Antidepresan Etkisi
Schuch 2016 (J Psychiatr Res) meta-analizi egzersizin major depresyonda büyük etki büyüklüğü (SMD -1.11) sağladığını göstermiştir. Kvam 2016 (J Affect Disord) egzersizin antidepresan ilaçlara non-inferior olduğunu raporlamıştır. Mekanizma: BDNF, beta-endorfin, serotonin, IL-6 düşüşü.
Pilates Müdahalesi
Depresyonda pilates: orta yoğunluk akış (RPE 12-14, 30-45 dk), solunum farkındalığı (mindful breathing), başarı odaklı egzersiz (öz-yeterlik artışı), grup formatı (sosyal izolasyon karşıtı), düzenli rutin (sirkadiyen ritim normalleştirme). Cruz-Diaz 2017 (Complement Ther Med) 12 haftalık pilates ile depresif kadınlarda BDI skorunda anlamlı azalma bildirmiştir.
SSRI ile Kombinasyon
Egzersiz + SSRI kombinasyonu monoterapilere üstün; Blumenthal 2007 (Psychosom Med) SMILE çalışmasında ev egzersizi + sertralin grubunun en iyi sonuçları verdiğini göstermiştir. Egzersiz dirençli depresyonda da etkili adjuvan.
Sık Sorulan Sorular
Depresyonda pilates yerine ilaç mı?
Şiddetli depresyonda farmakoterapi önceliklidir; pilates her durumda destekleyici.
Motivasyon yokken nasıl başlanır?
Davranışsal aktivasyon: 10 dk yatış pozisyonunda nefes ve kontrolsüz hareketle başlanır.
İntihar düşüncesi varsa?
Acil psikiyatri başvurusu; egzersiz kriz dışı dönemde başlanır.