Endometriozis ve Pilates: Pelvik Ağrı ve ESHRE 2022 Rehberi
Endometriozis reprodüktif yaş kadınlarının %10'unda, infertil kadınların %30-50'sinde saptanır (TJOD). Ektopik endometriyal doku kronik pelvik ağrı, dismenore, disparoni ve infertiliteye yol açar. ESHRE 2022 kılavuzu multidisipliner yaklaşımda egzersizi önerir. Pilates santral sensitizasyonu modüle eden mind-body yaklaşımla etkilidir.
Kanıt Temeli
Awad ve ark. (Clin Rehabil 2017) endometriozis hastalarında 8 haftalık pilatesin VAS pelvik ağrı skorunu -3.8 puan azalttığını gösterdi. Del Forno (J Minim Invasive Gynecol 2021) pilates + myofasial release'in disparoni skorunu %35 iyileştirdiğini raporladı. Gonçalves meta-analizi (J Phys Ther Sci 2020) pilatesin EHP-30 yaşam kalitesini ES=0.71 artırdığını doğruladı.
Pelvik Taban Hiperaktivitesi
Endometriozisli hastaların %85'inde pelvik taban kas hiperaktivitesi vardır. Pilates ile down-training (gevşetme eğitimi) kritik. Kegel aktivasyonu yerine reverse Kegel, piriformis gevşetme, obturator internus release. Myofasial trigger points identifikasyonu + self-release eğitimi.
Ağrı Yönetimi
Akut dismenore döneminde hafif pilates + ısı tedavisi. Kronik pelvik ağrıda santral sensitizasyon mekanizmasına yönelik graded exposure. Reformer foot-bar düşük direnç, supine restorative postürler.
Hormonal Tedavi Entegrasyonu
GnRH agonisti (dienogest, progestin) kullananlarda kemik yoğunluğu kaybı riski. Pilates yük taşıma egzersizi olarak kemik koruyucu. GnRH antagonisti (relugolix 2022) ve pilates kombinasyonu çalışmaları başlamıştır.
Sık Sorulan Sorular
Laparoskopik cerrahi sonrası ne zaman?
Minimal invaziv cerrahi sonrası 2 hafta yürüyüş, 4-6 hafta sonra tam pilates. Derin infiltratif endometriozis cerrahisinde 6-8 hafta.
İnfertilite tedavisi sırasında?
IVF stimülasyonunda over hiperstimülasyonu riski nedeniyle yüksek yoğunluk egzersiz yasak. Düşük yoğunluklu pilates güvenli.
Bağırsak tutulumu varsa?
Derin infiltratif endometriozis bağırsak tutulumu olan hastalarda pilates gastrointestinal belirtileri azaltır.