Geriatrik depresyon 65 yaş üstünde %15-20 prevalansla görülür ancak somatik şikayetlerin maskelenmesi nedeniyle sıklıkla atlanır. Tarama için Geriatrik Depresyon Skalası (GDS-15) kullanılır; ≥5 puan depresyon şüphesi, ≥10 puan şiddetli depresyon olarak değerlendirilir. Yesavage 1982 (J Psychiatr Res) orijinal aracın geliştiricisidir.
Patofizyoloji
Yaşlıda monoaminerjik (serotonin, noradrenalin) eksiklik, HPA aksı disregülasyonu, vasküler depresyon (subkortikal beyaz cevher lezyonları) ve azalmış BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor) hipokampal atrofiye yol açar. Alexopoulos 2005 (Biol Psychiatry) vasküler depresyon hipotezini tanımlamıştır.
Egzersizin Antidepresan Etkisi
Schuch 2016 (J Psychiatr Res) meta-analizi egzersizin major depresyonda büyük etki büyüklüğü (SMD -1.11) sağladığını gösterir. Mekanizma: BDNF artışı, hipokampal nörojenez, endorfin/endokannabinoid salınımı, anti-inflamatuar etki (IL-6 ↓), uyku iyileşmesi.
Pilates Müdahalesi
Geriatrik depresyonda pilates: grup formatı (sosyal etkileşim), orta yoğunluk (RPE 11-13), nefes farkındalığı, başarı odaklı progresyon (kazanılmış çaresizliği kıran). Roh 2016 (J Phys Ther Sci) 8 haftalık pilates ile yaşlı kadınlarda BDI skorunda anlamlı azalma bildirmiştir.
SSRI ile Kombinasyon
Egzersiz farmakoterapinin yerini almaz, tamamlar. Sertralin/essitalopram + pilates kombinasyonu monoterapiye üstündür. SSRI başlangıcında postural hipotansiyon ve düşme riski nedeniyle ilk hafta denge egzersizleri konservatif tutulmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
GDS nasıl uygulanır?
Son 1 hafta semptomları için 15 evet/hayır sorusu; 2-3 dakikada tamamlanır.
Pilates depresyonu tedavi eder mi?
Hafif-orta depresyonda monoterapi olarak, şiddetli depresyonda ek tedavi olarak etkilidir.
Hangi sıklıkta?
Haftada 3 gün, 45-60 dk seanslar 8 hafta üzerinde fayda gösterir.