Hipermobilite spektrum bozukluğu (HSD) ve hipermobil Ehlers-Danlos sendromu (hEDS) kollajen disregülasyonuyla giden eklem laksitesi tablolarıdır. Çocukluk popülasyonun %10-30'u jeneralize hipermobiliteye sahip; semptomatik hale gelenlerde HSD tanısı konur.
Beighton Skoru
9 puanlık standart araç: küçük parmak >90° dorsifleksiyon (2), başparmak fleksör tarafa temas (2), dirsek >10° hiperekstansiyon (2), diz >10° hiperekstansiyon (2), ayakta diz düz öne eğil avuç içi yere temas (1). ≥6/9 (puberte öncesi), ≥5/9 (puberte sonrası), ≥4/9 (50+ yaş) jeneralize hipermobilite.
hEDS Tanı Kriterleri
Malfait 2017 (Am J Med Genet) 2017 uluslararası kriterleri: jeneralize hipermobilite + sistemik bulgular (yumuşak deri, atrofik skar, mitral prolapsus) + aile öyküsü/muskuloskeletal komplikasyon + diğer EDS tipleri/bağ doku hastalıklarının dışlanması.
Klinik Sonuçlar
Eklem subluksasyonları, kronik ağrı, fatigue, otonomik disfonksiyon (POTS), GI sorunlar (motilite), anksiyete-depresyon. Çocukta motor gecikme, sık düşme, yorgunluk, koordinasyon güçlüğü görülebilir.
Pilates Müdahalesi
Hipermobilitede pilates: propriosepsiyon (gözler kapalı denge, swiss ball), eklem stabilizasyonu (mid-range egzersiz, end-range YOK), derin postural kaslar (transvers abdominis, multifidus), düşük-orta yoğunluk (bağ doku iyileşmesi yavaş), kontrollü ROM (hiperekstansiyondan kaçınma). Smith 2014 (Rheumatology) kapalı zincir egzersizin hipermobilitede semptomları azalttığını göstermiştir.
Kaçınılacaklar
Yüksek etkili sporlar (jimnastik, dans), ekstrem ROM (split, kontorsiyon), yorgunluk-aşırı yüklenme, ağırlık antrenmanı kötü teknikle. Sıvı-tuz alımı (POTS için), yeterli uyku ve psikososyal destek tamamlayıcıdır.
Sık Sorulan Sorular
Hipermobil çocuk pilates yapabilir mi?
Evet, modifiye protokolle (mid-range, kapalı zincir).
Beighton 9/9 sakıncalı mı?
Tek başına değil; semptomlar (ağrı, subluksasyon) varsa müdahale gerekir.
Sporu bırakmalı mı?
Tüm sporları bırakmak gerekmez; ancak kontorsiyon-akrobasi sınırlı tutulmalı.