Meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanserdir. Cerrahi seçenekleri: lumpektomi (meme koruyucu), mastektomi (tam meme çıkarma), SLNB (sentinel lenf nodu biyopsisi), ALND (aksiller lenf nodu disseksiyonu). Cerrahi sonrası omuz ROM kaybı, aksiller web sendromu (AWS), kronik ağrı ve lenfödem rehabilitasyon hedefleridir.
Postoperatif Komplikasyonlar
Yang 2010 (Breast Cancer Res Treat) ALND sonrası omuz ROM kaybının %35-50, lenfödem riskinin %20-30 olduğunu raporlamıştır. Aksiller web sendromu (koltukaltında iplik benzeri yapılar) SLNB sonrası %6-72 vakada görülür ve omuz fleksiyon-abdüksiyonunu kısıtlar.
Rehabilitasyon Fazları
Erken faz (0-1 hafta): drenaj yönetimi, dirsek-bilek egzersizi, nefes; omuz fleksiyon/abdüksiyon 90°'yi aşmamalı. Ara faz (1-4 hafta): kademeli omuz ROM, pasif-aktif esnetme. Geç faz (4+ hafta): güçlendirme, rezistans ekleme. Dren çıktıktan ve yara iyileşmesinden sonra ilerleme.
Pilates Müdahalesi
Pilates protokolü: diyafragmatik solunum (atelektazi önleme, toraks mobilite), skapular stabilizasyon (protrakte skapula düzeltmesi), postural düzeltme (kifoz, FHP karşıtı), omuz ROM (duvar kayması, sopa egzersizi), core stabilizasyon. Eyigor 2010 (Integr Cancer Ther) 8 haftalık pilates ile meme kanserli kadınlarda yaşam kalitesi ve fiziksel fonksiyonda iyileşme bildirmiştir.
Aromataz İnhibitörü Kas-Eklem Ağrısı
Postmenopozal hormon reseptör pozitif vakalarda aromataz inhibitörü (letrozol, anastrozol) kullanımı %50'ye varan eklem-kas ağrısı yaratır. Pilates bu ağrıyı azaltmada etkilidir (IRBP çalışması).
Sık Sorulan Sorular
Cerrahi sonrası pilates ne zaman başlar?
Cerrah onayı ile genellikle 2-3 hafta sonrası modifiye protokol.
Radyoterapi sırasında pilates?
Evet, deri iritasyonu dışında tolere edilebilir; yoğunluk azaltılır.
Kemoterapi döneminde?
Orta yoğunluk; tam kan kontrolü (trombositopeni <50.000 düşük etki), ateş/infeksiyonda ertelenir.