Obsesif-kompulsif bozukluk (OKB), tekrarlayan obsesyonlar (istemsiz düşünceler) ve kompulsiyonlar (tekrarlayan davranışlar) ile karakterize bozukluktur. DSM-5 kriterleri: günde >1 saat süren ve önemli distres/işlev bozukluğu yaratan obsesyon-kompulsiyonlar. Yaşam boyu prevalans %2-3.
Y-BOCS Ölçeği
Goodman 1989 (Arch Gen Psychiatry) Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale (Y-BOCS) standart araçtır: 10 madde, 0-40 puan; 0-7 subklinik, 8-15 hafif, 16-23 orta, 24-31 şiddetli, 32-40 ekstrem. Tedavi yanıtı için ≥35% azalma anlamlı.
Patofizyoloji
Kortiko-striato-talamo-kortikal (CSTK) döngü disfonksiyonu, orbitofrontal korteks-kaudat çekirdek hiperaktivitesi, serotonerjik disregülasyon. PANDAS (streptokok sonrası) pediatrik OKB ile ilişkili otoimmün form. Genetik yatkınlık %40-50.
Tedavi Yaklaşımı
Birinci basamak: Maruziyet ve Tepki Önleme (ERP) + yüksek doz SSRI (fluoksetin 60-80 mg, sertralin 200 mg, fluvoksamin 300 mg). Tedaviye dirençli vakalarda klomipramin, antipsikotik augmentasyon, derin beyin stimülasyonu (DBS).
Pilates Müdahalesi
OKB'de pilates: mindful hareket (obsesyondan dikkati çekme), nefes egzersizi (vagal ton ↑, anksiyete ↓), orta yoğunluk akış (BDNF, monoamin), düzenli rutin (yapılandırılmış aktivite), grup formatı (sosyal kaçınmaya karşı). Abrantes 2009 (J Anxiety Disord) aerobik egzersizin OKB semptom şiddetini azalttığını göstermiştir.
Kontaminasyon OKB'sinde Salon
Kontaminasyon obsesyonu olan hastalar grup egzersize başlangıçta zorlanabilir; ERP perspektifinden grup pilates terapötik maruziyet sağlayabilir. Ortak ekipman (mat, swiss ball) kullanımı tedavinin parçasıdır - ancak terapist-egzersiz uzmanı koordinasyonu gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Pilates OKB'yi tedavi eder mi?
Tek başına yetersiz; ERP + SSRI + adjuvan egzersiz kombinasyonu standarttır.
Mükemmeliyetçilik egzersize zarar verir mi?
Pilatesin "doğru" form aşırı odaklanmaya yol açabilir; mindfulness yaklaşımı denge sağlar.
Hangi sıklıkta?
Haftada 3 gün, 30-45 dk; 12 hafta üzeri fayda artar.