Pediatrik astım dünya genelinde çocuk popülasyonun %5-10'unu etkileyen kronik hava yolu inflamatuvar hastalığıdır. GINA 2023 rehberi astımı kontrol durumuna göre yönetir; egzersizle indüklenen bronkokonstrüksiyon (EIB) çocukların %40-90'ında görülür.
Tanı ve Sınıflama
Klinik tanı (tekrarlayan vizing, dispne, öksürük) + spirometri (FEV1/FVC <%85 obstrüksiyon, bronkodilatör ile FEV1 >%12 reverzibilite). FeNO ölçümü tip 2 inflamasyonu gösterir. PEF günlük takibi kontrol değerlendirmesinde kullanılır.
Tedavi Basamakları
GINA basamak tedavisi: Basamak 1-2 düşük doz ICS (gerektikçe veya düzenli), Basamak 3 ICS-LABA, Basamak 4-5 orta-yüksek doz + ek tedavi (LTRA, biyolojik). SABA tek başına önerilmez. EIB için egzersiz öncesi 15 dk SABA veya günlük ICS-formoterol.
Pilates Müdahalesi
Astımlı çocukta pilates: diyafragmatik solunum (yatış pozisyonunda eller karında), pursed-lip breathing (ekspirasyon uzatma), toraks mobilite (cat-cow, spine twist), postural düzeltme (kifoz akciğer kapasitesini azaltır), kardiyovasküler kondisyonlama (sürekli, orta yoğun). Mendonca 2003 (Allergol Immunopathol) astımlı çocukta solunum egzersizinin FEV1 ve yaşam kalitesini iyileştirdiğini göstermiştir.
Egzersiz Güvenliği
Pilates EIB tetikleyici düşük etkili egzersizdir; ancak öncesinde SABA, ısınma 10 dk, soğuk-kuru hava (kapalı salon ısı 20-22°C, nem >40%) önerilir. Pre-egzersiz semptom (hırıltı, dispne) varsa seans ertelenir.
Sık Sorulan Sorular
Astımlı çocuk pilates yapabilir mi?
Evet; iyi kontrol edilmiş astımda güvenli ve faydalı.
Hangi sıklık?
Haftada 2-3 gün, 30-45 dk seanslar.
Spor kontrendike mi?
Hayır; egzersiz kapasitesi astım kontrolü için önemli; yüzme özellikle önerilir.