Omuz artroplastisi iki ana formda yapılır: TSA (anatomic total shoulder arthroplasty) sağlam rotator cuff için, RSA (reverse shoulder arthroplasty) cuff yetmezliğinde tercih edilir. Constant-Murley skoru ve ASES fonksiyon indeksi iyileşmeyi izler. Pilates bazlı kontrollü hareket; skapulotorasik ritmi yeniden öğretir, deltoid eksene yük aktarımını optimize eder.
Erken Faz (0-6 Hafta)
Askı koruma, pasif ROM (PROM) öne 90°, dış rotasyon 30°. Pendulum egzersizi, tablo kayma (table slide), pulley desteği. Pilates Cadillac supin arm springs çok hafif sarı yay ile pasif guide.
Orta Faz (6-12 Hafta)
Aktif asistif ROM, skapular setting, serratus anterior aktivasyonu. RSA'da özellikle deltoid ön-orta lif reeducation kritiktir; deltoid shrug, wall slide, reformer side-lying arm press light resistance.
Geç Faz (12+ Hafta)
İzometrik ve izotonik güçlendirme. Rotator cuff TSA'da korunursa eksternal rotasyon progresyonu güvenli. RSA'da eksternal rotasyon genelde sınırlı kalır, kompansasyon skapular mekanikte aranır.
Kaçınılacaklar
6 hafta içinde aktif abduksiyon, ağırlık kaldırma 1 kg üzeri, ekstrem iç rotasyon. Düşme korunması kritiktir (protez etrafı kırık riski).
Sık Sorulan Sorular
TSA ve RSA farkı nedir? TSA anatomik pozisyon korur, RSA ters geometri ile deltoid omuz yükselticisi olur.
Askı ne kadar takılır? Genellikle 4-6 hafta; cerrahınızın talimatına göre.
Reformer kullanabilir miyim? 3. aydan sonra cerrah onayı ile çok hafif yaylarla.