Polifarmasi 5 ve üzeri ilaç eş zamanlı kullanımı olarak tanımlanır; 65 yaş üstünde %40-50 prevalansla düşme, deliryum, hospitalizasyon ve mortalite ile ilişkilidir. AGS Beers Criteria 2023 yaşlıda potansiyel uygunsuz ilaçları (PIM) listeler; STOPP/START ise hem kaçınılması (STOPP) hem de eklenmesi (START) gereken ilaçları kapsar.
Yüksek Riskli İlaçlar
Beers'a göre dikkat: benzodiazepinler (düşme, deliryum), antikolinerjikler (kognitif yıkım), uzun etkili sülfonilüreler (hipoglisemi), NSAİİ (GI kanama, böbrek), tip 1A antiaritmikler. Egzersiz öncesi ilaç listesi gözden geçirilmelidir.
Egzersizin İlaç Üzerine Etkisi
Düzenli pilates ve aerobik egzersiz: antihipertansif doz azaltımı (sistolik 5-7 mmHg ↓), antidiyabetik doz azaltımı (HbA1c %0.5-1 ↓), antidepresan tamamlama (BDNF, serotonin), antikoagülan kalıcı kalır ancak düşme riski azalır. Schroeder 2019 (J Aging Phys Act) yaşlıda yapılandırılmış egzersizin ilaç sayısında orta dereceli azalma ile ilişkili olduğunu rapor etmiştir.
Pilates Müdahalesi
Polifarmasik yaşlıda pilates planı: postural hipotansiyon kontrolü için yavaş pozisyon değişimi, kanama riski (warfarin/DOAC) için yumuşak rezistans, ortostatik baş dönmesi için sandalye yedeklemeli denge, görme-işitme azalması için sözel ve dokunsal cueing kombinasyonu.
Deprescribing Süreci
Egzersiz başarısı ve PROMs iyileşmesi (örn. WOMAC, GDS, blood pressure log) hekimle paylaşılarak deprescribing (ilaç azaltımı) süreci desteklenebilir. Ani kesim yapılmaz; tedrici azaltım planlanır.
Sık Sorulan Sorular
5 ilaç çoksa pilates güvenli mi?
Genellikle evet; ancak ilaç-egzersiz etkileşimleri (antihipertansif → ortostatik düşme) için bireyselleştirme şart.
Egzersizle ilaç azaltabilir miyim?
Hekim gözetiminde evet — özellikle tip 2 diyabet, hipertansiyon, hafif depresyonda.
Hangi semptomlar uyarı?
Baş dönmesi, çarpıntı, ani halsizlik — seans durdurulup hekime başvurulur.