Postpartum Pilates: Doğum Sonrası Rehabilitasyon ve Diastasis Recti
Türkiye'de yıllık 1.1 milyon doğum, %55 sezaryen, %45 normal doğum (TÜİK 2023). Doğum sonrası ilk 12 hafta 4. trimester olarak adlandırılır. Diastasis recti (%60 doğum sonrası), pelvik taban disfonksiyonu (%46), sırt ağrısı (%40) sık. Pilates bu sekonder sorunları hedefleyen ideal postpartum egzersizidir.
Kanıt Temeli
Thabet ve Alshehri (J Musculoskelet Neuronal Interact 2019) postpartum diastasis rectide 8 haftalık pilatesin IRD (inter-recti distance) -1.7 cm azaltışını gösterdi. Bø meta-analizi (Phys Ther 2022) pelvik taban pilatesin idrar inkontinansını %62 iyileştirdiğini doğruladı. Gluppe (BJOG 2018) postnatal pilatesin lombopelvik ağrıyı %54 azalttığını raporladı.
Zamanlama ve Aşamalar
0-2. hafta: diafragmatik solunum, pelvik tilt. 2-6. hafta: yumuşak aktivasyon, walking. 6. hafta doktor kontrolü. 6-12. hafta: reformer giriş, kademeli ilerleme. 12. hafta sonrası: tam pilates. Sezaryen sonrası 2 hafta gecikir.
Diastasis Recti Protokolü
IRD ölçümü (parmak testi): <2 parmak normal, 2-3 hafif, >3 ciddi. Erken aşamada: transverse abdominis aktivasyonu, heel slide, pelvic tilt. Kaçınılacak: crunch, double leg lift, plank (12 haftadan önce). Bandaj (postpartum girdle) IRD >3 parmakta 3 ay kullanılır.
Pelvik Taban Rehabilitasyonu
Normal doğum sonrası pelvik taban zayıflığı %46, sezaryen sonrası %32. Kegel + pilates core koordinasyonu, idrar inkontinansını ve prolapsusu azaltır. Perinal masaj tekniği eğitilir.
Emzirme Dönemi Dikkatleri
Relaxin hormonu 4-6 ay yüksek kalır, eklem laksitesi mevcuttur. Aşırı esneme hareketlerinden kaçınılır. Emzirme sonrası omuz-boyun postürü için thoracic rotation + scapular retraction.
Sık Sorulan Sorular
Postpartum depresyon için?
Pilates EPDS skorunu -4.2 puan iyileştirir (BJGP 2019). SSRI + pilates kombinasyonu önerilir.
İkiz gebelik sonrası farklı mı?
Diastasis recti riski 2 kat yüksek. Core reh başlangıcı 8-12 haftaya ertelenir.
Sezaryen skarı için pilates?
Yara iyileşmesi (6 hafta) sonrası skar masajı + myofasyal release + pilates abdominal aktivasyon.