Serebral Palsi ve Pilates: GMFM, GMFCS ve Erişkin CP Rehabilitasyonu
Serebral palsi Türkiye'de 1000 doğumda 2.4 görülür. Erişkin CP hastaları (Türkiye'de ~500.000) sekonder kas-iskelet sorunları yaşar. GMFCS (Gross Motor Function Classification System) I-V seviyeleri egzersiz planını şekillendirir. Pilates, core stabilite ve proksimal kontrol ile CP'li erişkinde bağımsızlığı korur.
Kanıt Temeli
Gannotti meta-analizi (Phys Occup Ther Pediatr 2018) CP'de güçlendirme egzersizinin GMFM-66 skorunu +5 puan artırdığını doğruladı. Scholtes (Dev Med Child Neurol 2010) fonksiyonel progresif kuvvet eğitiminin 6-dk yürüme testinde +40 m kazanım sağladığını gösterdi. Pilates modifikasyonları GMFCS I-III için iyi tolere edilir.
Spastisite ve Pilates
Diplejik CP'de gastrocnemius-soleus ve hamstring spastisitesi tipik. Pilates öncesi statik germe (30 sn), sonra izometrik stabilizasyon. Botox enjeksiyonundan 48 saat sonra aktif pilates başlar; selektif dorsal rizotomi sonrası 6 hafta bekleme.
GMFCS Seviyelerine Göre Protokol
Seviye I (bağımsız yürür): tam pilates. Seviye II (sınırlı yürür): reformer destekli. Seviye III (yardımcıyla): oturarak pilates, magic circle. Seviye IV-V (tekerlekli): üst ekstremite, core izometrik, pasif ROM.
Erişkin CP'ye Özgü Sorunlar
Erken OA (%27 diz, %29 kalça), osteoporoz (immobilizasyonla), dejeneratif omurga sorunları. Pilates bu sekonder sorunları önler. Ankılmış kontraktür varsa ortez + pilates.
Sık Sorulan Sorular
İntratekal baklofen pompası olan hasta?
Pompa bölgesine basınç uygulanmaz. Supin ve side-lying uygundur. Pompa doldurma günü ertesi egzersiz devam eder.
Epilepsi ile pilates güvenli mi?
Kontrol altında (6 ay nöbet yok) güvenlidir. Reformer yerine mat tercih edilir (düşme riski). Yalnız seans yapılmaz.
İletişim güçlüğü varsa?
AAC cihazı, PECS, görsel komutlar kullanılır. Bakıcı/aile eşliğinde seans başarıyı artırır.