Sistemik Skleroz (SSc) deri, iç organlarda fibrozis ve vasküler hasarla karakterize nadir otoimmün hastalıktır (yaygınlık 1/10.000). Limited ve diffuse kutanöz alt tipler vardır. Annals of the Rheumatic Diseases 2023 çalışması, pilatesin SSc'de mHAQ skorunu 12 haftada %26 iyileştirdiğini; el açıklığını %18 artırdığını bildirmiştir.
Deri Sertliği ve Eklem Mobilitesi
Fibrozis eklem kapsülüne yayılır, özellikle el (mikrostomi, parmak fleksiyon kontraktürü), dirsek, diz etkiler. Modified Rodnan Skin Score (mRSS) klinik ölçüm. Günlük germe + yağlama vazgeçilmez.
Raynaud Fenomeni
Soğuğa maruziyette parmaklarda üç fazlı renk değişikliği (beyaz-mavi-kırmızı). Ağrı, ülserasyon gelişebilir. Egzersiz öncesi elleri ısıtma, salon ısısı 22-24°C, sıcak su ile ısınma, soğukta pilates yasak.
Pulmoner ve Kardiyak Tutulum
İnterstisyel akciğer hastalığı (İLH), pulmoner hipertansiyon (PH), miyokardiyal fibrozis başlıca morbidite nedenleri. Yıllık PFT, HRCT, ekokardiyografi. PH varsa yüksek şiddetten kaçınılır.
Pilates Protokolü
El pilates (10 dk): Top sıkma, parmak ekstansiyon, bilateral koordinasyon. Büyük eklem ROM (15 dk): Omuz, dirsek, kalça, diz germe. Core hafif (10 dk): Nefes + abdominal kasılma. Denge + yürüyüş (10 dk): Fonksiyonel.
GIS Tutulum ve Beslenme
Disfaji, reflü, malabsorpsiyon yaygın. Egzersiz öncesi 1-2 saat aç olmak, yemek sonrası hemen pilates yok. Hafif pozisyonlar (sırt üstü) reflüyü azaltır.
Cilt Bakımı ve Ülser Önleme
Parmak uçlarında dijital ülserler yaygın. Cerrahi debridman, nifedipin, sildenafil tedavileri. Pilates ekipmanlarında cilt sürtünmesine dikkat, ince eldiven opsiyonel.
Multidisipliner Yaklaşım
Romatolog + kardiyopulmoner + fizyoterapi + pilates + dermatoloji takımı. Egzersiz bu bütüncül bakımın parçasıdır.
Sık Sorulan Sorular
Soğuk havada dışarı çıkarım mı? Hayır, eldiven + sıcak giyim + sigara içme yasak.
Agresif ROM zararlı mı? Evet, yavaş nazik germe ideal.
Pulmoner tutulum varsa şiddet? Borg 11-13, kısa seanslar, oksijen satürasyon takibi.
İlgili: Otoimmün Pilates, Nadir Hastalıklar Pilates, Solunum Pilates, Şehirdeki Pilates Salonları, Pilates Topu Ürünleri.