Sosyal anksiyete bozukluğu (SAB), sosyal değerlendirilme korkusu ile karakterize bozukluk; sosyal durumlardan kaçınma veya yoğun anksiyeteyle katlanma. DSM-5 kriterleri: 6+ ay süren, önemli distres veya işlev bozukluğu yaratan korku. Yaşam boyu prevalans %12.
LSAS Ölçeği
Liebowitz 1987 (Mod Probl Pharmacopsychiatry) Liebowitz Social Anxiety Scale 24 madde (13 performans, 11 sosyal etkileşim), her madde korku (0-3) ve kaçınma (0-3) için ayrı puanlanır. 0-30 sınırda, 31-60 hafif, 61-90 orta, 91-130 şiddetli, >130 çok şiddetli.
Patofizyoloji
Amigdala hiperaktivitesi, ventromedial prefrontal korteks azalmış inhibisyon, dopaminerjik disregülasyon (özellikle striatal D2 reseptör), kendi imajına aşırı odaklanma. Genetik yatkınlık + erken sosyal travma (zorbalık, eleştirel ebeveyn).
Tedavi Yaklaşımı
Birinci basamak: BDT (kognitif yeniden yapılandırma + sosyal beceri eğitimi + maruziyet) + SSRI/SNRI (essitalopram, paroksetin, venlafaksin). Beta-blokerler (propranolol) performans anksiyetesinde kullanılır.
Pilates Müdahalesi
SAB'da pilates: küçük grup formatı (3-5 kişi - graded exposure), yapılandırılmış etkileşim (cueing - sosyal beceri pratiği), başarı odaklı egzersiz (öz-yeterlik), nefes-gevşeme (anksiyete kontrolü), posture work (kendine güven postürü). Jazaieri 2012 (Behav Res Ther) mindfulness-temelli müdahalelerin SAB'da semptom azalması sağladığını göstermiştir.
Online vs Yüz Yüze
Online pilates dersi başlangıç için daha az tehdit edici; ancak in vivo grup egzersize geçiş tedavi hedefidir. Salon seçimi: küçük, sıcak atmosfer, zorlamayan eğitmen, aynanın az olduğu mekan.
Sık Sorulan Sorular
SAB'lı biri grup egzersize katlanabilir mi?
Başlangıçta zor; küçük grup ve graded exposure ile haftalar içinde tolerans gelişir.
Bireysel pilates daha mı iyi?
Akut dönemde evet; tedavi ilerledikçe grup formatına geçiş önerilir.
Pilates SAB'ı tamamen iyileştirir mi?
Hayır, tamamlayıcı; BDT + ilaç ana tedavidir.