Ülseratif Kolit ve Pilates: Mayo Skoru ve Alev Yönetimi
Ülseratif kolit Türkiye'de 100.000'de 20-30 prevalansla görülür (TGHD 2022). Mukozal iltihap kolonu proksimale doğru tutar. Mayo skoru klinik + endoskopik aktiviteyi ölçer (0-12). Pilates UC remisyon döneminde yaşam kalitesini ve kas kütlesini korur.
Kanıt Temeli
Tew ve ark. (J Crohns Colitis 2019) UC'de 12 haftalık egzersizin yorgunluk skorunu %26 azalttığını gösterdi. Cochrane 2020 IBD'de egzersizin kontrendike olmadığını, orta-yoğun aktivitenin güvenli olduğunu belirtti. Klare (Dig Dis Sci 2015) pilatesin IBDQ skorunu +16 puan iyileştirdiğini raporladı.
Mayo Skoru ve Egzersiz Yoğunluğu
Mayo 0-2 (remisyon): tam pilates programı. Mayo 3-5 (hafif aktivite): modifiye, düşük yoğunluk. Mayo 6-10 (orta-şiddetli): aktif pilates ertelenir, pasif egzersiz. Mayo 11-12 (fulminan): yatak istirahati.
Pelvik Taban ve Sfinkter
UC'de urgency ve inkontinans sık. Pilates pelvik taban + abdominal koordinasyon iskemik yolaklarını güçlendirir. Kegel egzersizleri pilates kore aktivasyonu ile entegre. Proktokolektomi/J-pouch sonrası rehabilitasyon önemli.
Ekstraintestinal Tutulum
UC'de %20-30 ekstraintestinal tutulum: periferik artropati (pauciartiküler), aksiyel spondilit, üveit, eritema nodozum. Artrit varsa pilates OA/AS prensiplerine uyar. Üveit atağında pilates inversion'dan kaçınılır.
Sık Sorulan Sorular
Steroid bolus sonrası egzersiz?
Metilprednizolon yüksek doz IV sonrası 48-72 saat istirahat. Taper sırasında pilates kademeli.
Kanser taraması ve pilates ilişkisi?
UC >8 yıl kolon Ca taraması gerekir. Pilates bağımsız olarak Ca riskini azaltır (BJSM 2021).
J-pouch sonrası pilates ne zaman?
IPAA kapatma operasyonu sonrası 12 hafta bekleme. Pelvik taban + abdominal yeniden eğitim kritik.