Vertigo, dönme hissi ile karakterize vestibüler bozukluktur. Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV), vestibüler nörit, Meniere, vestibüler migren nedenleri arasındadır. Hall ve ark. (J Neurol Phys Ther, 2016) vestibüler rehabilitasyonun güçlü kanıta dayandığını raporlar.
BPPV ve Epley Manevrası
Posterior kanal BPPV en yaygındır; Dix-Hallpike testi tanı, Epley kanalit repozisyon manevrası tedavidir. Hilton ve Pinder (Cochrane, 2014) Epley ile %80+ başarı raporlar.
Cawthorne-Cooksey Egzersizleri
1940'larda tanımlanan klasik protokol: göz hareketleri, baş hareketleri, oturma-ayakta duruş, yürüme, duş altında göz kapalı. Habitüasyon prensibine dayanır.
VOR ve VSR Egzersizleri
Vestibulo-okuler refleks (VOR) sabit hedefe bakarken başı çevirme egzersizi ile güçlenir. Vestibulospinal refleks (VSR) postüral kontrol sağlar — tek bacak, köpük yüzey, tandem yürüme Pilates'e kolayca entegre edilir.
Pilates'te Vestibüler Entegrasyon
Reformer üzerinde baş dönüş + extremite hareketi, roll-up sırasında kontrollü baş fleksiyonu, side-lying seriler yerçekimi-algı ilişkisini eğitir. Yavaş başlanır, tolerans arttıkça hız ve amplitüd artırılır.
Migrenli Vestibüler Migren
ICHD-3 kriterleri ile tanımlanır. Tetikleyiciler (ışık, ses, stres) kaçınılır. Pilates'in parasempatik aktivasyonu yararlı olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
BPPV sonrası egzersize ne zaman başlanır?
Epley sonrası 24-48 saat yatış önerisi güncel kılavuzlarda azaltılmıştır; rahatsızlık geçince başlanır.
Meniere hastalığında güvenli mi?
Atak dışı dönemde; düşük sodyum + hidrasyon ile birlikte.
İyileşme ne kadar sürer?
Unilateral vestibüler hipofonksiyonda 6-12 hafta kompansasyon görülür.