Periferik nöropati, distal sinir liflerinin hasarıyla duyusal kayıp, parestezi ve motor zayıflık oluşturur. Diyabetik, kemoterapi (CIPN), alkolik ve kalıtsal formları vardır. Kluding ve ark. (J Diabetes Complications, 2012) egzersizin nöropatik belirtileri ve sinir iletim hızını iyileştirdiğini gösterir.
Monofilament Testi ile Değerlendirme
10g Semmes-Weinstein monofilament ayak tabanında duyu kaybını saptar. 4/10 alan negatif = artmış ülser ve düşme riski. ADA 2023 Standards of Care yıllık taramayı önerir.
Propriyosepsiyon Eğitimi
Duyusal girdi azaldığında görsel ve vestibüler sistem kompansasyonu artırılır. Richardson ve ark. (Arch Phys Med Rehab, 2001) denge eğitiminin düşmeyi %50 azalttığını raporlar. Pilates'te stabil yüzey → köpük yüzey → tek bacak → göz kapalı progresyonu.
Kas Güçlendirme
Ayak bileği dorsifleksör ve inversörlerin güçlendirilmesi foot drop riskini azaltır. Reformer footwork, theraband dorsi-inversiyon, havlu toplama uygulanır.
Ayak Bakımı ve Güvenlik
Egzersiz öncesi ayak inspeksiyonu (ülser, kızarıklık) zorunludur. Çıplak ayak egzersizi ülser riski taşıyanlarda önerilmez; kaymaz çorap tercih edilir.
Kemoterapi İlişkili Nöropati (CIPN)
Kleckner ve ark. (Supportive Care Cancer, 2018) EXCAP egzersiz programının CIPN semptomlarını azalttığını gösterir. Taksan, platin, vinka alkaloid sonrası sık görülür.
Sıkça Sorulan Sorular
Ayakta duyarsızlık ileri ise egzersiz güvenli mi?
Oturarak başlayıp, yardımlı ayakta/destekli duruşa ilerlenir. Aynalı geri bildirim faydalıdır.
Ağrılı nöropatide ne yapılır?
Düşük şiddette başlanır; Cochrane (Cooper 2017) egzersizin ağrı skorlarını azalttığını raporlar.
Haftada kaç seans?
2-3 seans, 30-45 dk; 8-12 haftada anlamlı iyileşme beklenir.