Kemoterapi, kanser hücrelerini hedeflerken normal hücreleri de etkiler. Yaygın yan etkiler: kanser ilişkili fatigue (CRF), kemoterapi ilişkili periferik nöropati (CIPN), miyalji, artralji, mukozit. Mustian ve ark. (JAMA Oncology, 2017) meta-analizinde egzersizin CRF için psikostimulanlardan daha etkili olduğunu gösterir.
Kanser Fatigue ve Egzersiz
CRF, vakaların %80+'ını etkileyen multifaktöriyel bir durumdur. Cramp ve Byron-Daniel (Cochrane, 2012) aerobik ve kombine egzersizin CRF'yi azalttığını raporlar. Pilates orta şiddet ile iyi seçenektir.
CIPN ve Propriyosepsiyon
Taksan, platin, vinka alkaloid, bortezomib CIPN riskini artırır. Parestezi, dengesizlik, foot drop görülür. Kleckner ve ark. (Support Care Cancer, 2018, EXCAP) ev bazlı direnç + aerobik egzersizin CIPN semptomlarını azalttığını gösterir. Pilates'te denge progresyonu (stabil → köpük → tek bacak) uygulanır.
İmmünosüpresyon ve Hijyen
Nötropenik dönemde (mutlak nötrofil <1000) kalabalık ortam, ortak ekipman kaçınılır. Bireysel seans, dezenfekte ekipman tercih edilir.
Kardiyotoksisite İzleme
Antrasiklin, trastuzumab ekokardiyografi ile izlenir. LVEF <%50 ise egzersiz şiddeti kardiyolog onayıyla RPE 11-12 ile sınırlanır.
Seans Planlaması
İnfüzyon günü düşük/istirahat, sonraki 2-3 gün düşük şiddet, 4-7. günlerde orta şiddet. Seans 15-30 dk ile başlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kemoterapi günü egzersiz yapılır mı?
Hafif yürüyüş/nefes egzersizi; Pilates o gün önerilmez.
Bulantı varsa?
Seans öncesi hafif atıştırma, yavaş tempo, sırtüstü-destekli pozisyon.
CIPN kalıcı mı?
Çoğu hasta 3-12 ayda iyileşir; egzersiz semptomları ve süreyi azaltır.