Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanserdir ve cerrahi (mastektomi, lumpektomi, aksiller diseksiyon), radyoterapi, kemoterapi ve endokrin tedavisi komplikasyonları hareket sınırlılığı, lenfödem, fatigue ile sonuçlanabilir. Schmitz ve ark. (PAL Trial, NEJM 2009) ağırlık kaldırmanın lenfödemi artırmadığını, hatta koruyucu olduğunu kanıtlamıştır.
Omuz ROM Restorasyonu
Aksiller diseksiyon sonrası omuz fleksiyon ve abduksiyonu sıkça kısıtlanır. McNeely ve ark. (Cochrane, 2010) egzersizin ROM'u anlamlı artırdığını gösterir. Pilates'te arm circles, chest expansion, side-lying arm series kademeli uygulanır; postop 4-6 haftadan itibaren.
Lenfödem Yönetimi
Lenfödem, lenf drenajının bozulmasıyla kol ödemidir. International Society of Lymphology (ISL) evre 0-3 sınıflaması yapar. Kompresyon kolluğu ile birlikte progresif direnç Pilates güvenlidir (Schmitz 2009). Tek taraflı yük, tekrar sayısı yerine düşük-orta direnç + yüksek teknik kalite tercih edilir.
Kor Stabilite ve Postür
Mastektomi sonrası postüral asimetri ve göğüs çıkış sendromu yaygındır. Transversus abdominis, serratus anterior, alt trapez aktivasyonu önceliklendirilir. Reformer üzerinde scapular glide, spine stretch postürü düzeltir.
Kardiyoonkolojik Dikkat
Antrasiklin (doksorubisin) kardiyotoksisite, trastuzumab sol ventrikül disfonksiyonu riski taşır. ACSM (2019) Onkolojik Egzersiz Kılavuzu ile RPE 11-13 hedeflenir.
Endokrin Tedavi ve Kas-Kemik
Aromataz inhibitörleri (anastrozol, letrozol) eklem ağrısı ve kemik kaybı yapar. Pilates'in aksiyel yükü kemik sağlığına katkıda bulunur.
Sıkça Sorulan Sorular
Ameliyat sonrası ne zaman başlanır?
Drenaj çıktıktan sonra pasif ROM, 4-6 haftada aktif ROM, 8-12 haftada direnç.
Kompresyon kolluğu egzersiz sırasında takılır mı?
Evet, lenfödem tanısı alanlarda egzersizde kolluk önerilir.
Fatigue için ne kadar?
ACSM 150 dk/hafta orta şiddet + 2 gün direnç önerir.