Lenfödem, lenf drenajının bozulmasıyla dokuda protein zengin sıvı birikmesidir. Kanser tedavisi (aksiller/inguinal diseksiyon, radyoterapi) sonrası sekonder lenfödem yaygındır. International Society of Lymphology (ISL Consensus, 2020) evreleme ve tedaviyi standardize eder.
ISL Evreleme
Evre 0: subklinik; Evre 1: geri dönüşümlü ödem; Evre 2: dokuda fibrozis başlangıcı; Evre 3: elefantiazis. Evreye göre Pilates yoğunluğu ve tekrar sayısı ayarlanır.
Dekonjestif Lenf Terapisi (DLT)
Földi ve ark. (Land Lymph Association) DLT'yi 4 aşamada tanımlar: (1) manuel lenf drenajı (MLD), (2) kompresyon bandajı, (3) egzersiz, (4) cilt bakımı. Pilates bu üçüncü aşamada rol oynar.
Progresif Direnç Güvenliği
Schmitz PAL Trial (NEJM 2009) kontrollü ağırlık kaldırmanın lenfödemi artırmadığını kanıtlar. Düşük direnç-yüksek teknik prensibi Pilates'te mükemmel uyum sağlar. Kompresyon giysisi egzersiz sırasında takılır.
Nefes ve Santral Pompa
Diyafragma nefes torasik duktusa pompa etkisi yapar. Korte nefes (abdominal+lateral) Pilates başında 3-5 dk uygulanır.
Ekipman ve Dikkat
Reformer yay gerginliği progresif artırılır. Sıcak ortam (saunasiz), aşırı germe, tekrarlayan travma sakınılır. Cilt fissürü, selülit riski için hijyen temeldir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kompresyon giysisi egzersizde şart mı?
Tanı alanlarda evet; Evre 0'da hekim/lenfödem terapisti kararına göre.
Enfeksiyon (selülit) varsa egzersiz yapılır mı?
Hayır; antibiyotik tedavisi sonrası 48-72 saat bekleyin.
Kaç seans sonra fayda görülür?
4-8 haftada ödem çevresinde 1-2 cm azalma rapor edilir.