Kompleks bölgesel ağrı sendromu (CRPS), genellikle ekstremite travması sonrası ağrı, allodini, otonom-motor-trofik değişikliklerle seyreden kronik ağrı sendromudur. Harden ve ark. Budapest Kriterleri (Pain Med, 2013) tanıyı standardize eder. Moseley (Pain, 2004, 2006) graded motor imagery (GMI) protokolünü geliştirmiştir.
Budapest Kriterleri
Duyusal, vazomotor, sudomotor-ödem, motor-trofik kategorilerinde en az 1 semptom (hasta bildirimi) + 1 bulgu (muayene) gerekir. Diğer tanılar dışlanmalıdır.
Graded Motor Imagery Aşamaları
(1) Sol/sağ ayrım (laterality training) — el/ayak fotoğraflarını tanıma; (2) motor imagery — zihinsel hareket provası; (3) mirror therapy — ayna ile sağlam ekstremitenin görsel girdisi. Her aşama 2 hafta.
Pilates ile Aşamalı Maruz Bırakma
Sağlam taraf Pilates seansları (tek taraflı reformer, side-lying series) kortikal beden haritasını korur. Etkilenen taraf yavaş, ağrısız ROM ile ilerletilir.
Allodini ve Duyusal Discriminasyon
Two-point discrimination (TPD) CRPS'te genişler. Dokunsal discriminasyon eğitimi (farklı dokular, sıcak-soğuk) Pilates seansı sonrası 5-10 dk uygulanır.
Psikososyal Destek
Katastrofizasyon, kineziofobi, depresyon sık eşlik eder. BiliŞsel davranışçı terapi + egzersiz kombinasyonu önerilir (NICE Guideline).
Sıkça Sorulan Sorular
Etkilenen taraf ne zaman yüklenir?
Ağrısız ROM ve dokunma toleransı sonrası haftalar içinde kademeli.
Ayna terapisi evde yapılır mı?
Evet, 5-10 dk/gün; terapist eğitimi sonrası.
Terapi süresi?
GMI protokolü 6 hafta; Pilates uzun dönem.