Nosiplastik ağrı, IASP tarafından 2017'de üçüncü mekanizmik kategori olarak tanımlanmıştır (nosiseptif ve nöropatik yanında). Periferik doku hasarı veya nöral lezyon olmadan merkezi sinir sistemindeki değişikliklere bağlı ağrıdır. Nijs ve ark. (Phys Ther, 2014) merkezi sensitizasyon tanı rehberini sunar.
Merkezi Sensitizasyon Belirtileri
Yaygın allodini, hiperaljezi, artmış temporal summation, descending inhibition zayıflaması. Central Sensitization Inventory (CSI, Mayer ve ark. 2012) tarama aracıdır (≥40 pozitif).
Pain Catastrophizing Scale (PCS)
Sullivan ve ark. (Psychol Assess, 1995) PCS'yi geliştirmiştir. Ruminasyon, büyütme, çaresizlik alt boyutlu 13 madde. ≥30 yüksek katastrofizasyon.
Eğitim: Ağrı Nörobilimi
Butler ve Moseley (Explain Pain, 2003, 2013) ağrı nörobilimi eğitiminin (pain neuroscience education) ağrı, özürlülük ve kineziofobiyi azalttığını göstermiştir. Pilates öncesi 15-20 dk eğitim önerilir.
Graded Exposure ve Pacing
Korkulan hareketlere kademeli maruz bırakma (Vlaeyen fear-avoidance modeli) temel stratejidir. Pilates'te kişisel baseline + %10 haftalık progresyon kuralı uygulanır.
Uyku, Mood, Stres Modülasyonu
Nosiplastik ağrı yaşam tarzı multimodal yaklaşım gerektirir. Pilates'in mindful+hareket+nefes+sosyal boyutları bu modelle örtüşür.
Sıkça Sorulan Sorular
Ağrı yoksa hareket güvenli mi?
Evet, ağrı "doku hasarı var" anlamına gelmez; güvenli hareket iyileşmeyi destekler.
Flare-up olursa?
Pacing prensibi, süre azaltılır, tam durdurma yapılmaz.
Sonuç ne zaman görünür?
8-12 haftada CSI/PCS skorlarında anlamlı azalma görülebilir.